Już za styczeń składki osób na urlopach wychowawczych na nowych zasadach!

Podstawę stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie

Jak wiemy, od 1 stycznia 2012 r. podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób przebywających na urlopach wychowawczych stanowi kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wypłaconego za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających ten urlop. Podstawa wymiaru składek nie może być jednak większa niż kwota 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale, ogłaszanego w komunikatach Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, stanowiącego podstawę do ustalenia najwyższej podstawy wymiaru składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe. Składka w nowej wysokości obowiązuje od trzeciego miesiąca następnego kwartału.

Aktualnie obowiązującą kwotą jest wynagrodzenie w trzecim kwartale 2011 r., które wyniosło 3416 zł i tym samym podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób przebywających na urlopach wychowawczych za styczeń i za luty 2012 r. nie może być wyższa niż 2049,60 zł (3416 x 60%).

Jak obliczać limit podstawy

Aby zapobiec zawyżeniu wymiaru składek osoby przebywającej na urlopie wychowawczym w stosunku do składek, jakie odprowadziłby ten sam pracownik, gdyby nie przebywał na urlopie wychowawczym, ustawodawca wprowadził limit, zgodnie z którym podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie może być wyższa niż przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone pracownikowi za okres 12 miesięcy poprzedzających urlop wychowawczy.

Jak podaje ZUS w informacji z 23 stycznia 2012 r.: „(…) przy ustalaniu kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wypłaconego za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających urlop wychowawczy przyjmuje się zasady analogiczne jak przy ustalaniu podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, określone w art. 36 i nast. ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2010 r. Nr 77, poz. 512 ze zm.), z wyłączeniem pomniejszania podstawy wymiaru o kwoty składek w części finansowanej przez pracownika. Oznacza to na przykład, że:

• przeciętne miesięczne wynagrodzenie pracownika, będące podstawą do ustalenia podstawy wymiaru składek z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym, ustala się przez podzielenie wynagrodzenia osiągniętego przez ubezpieczonego przez liczbę miesięcy, w których wynagrodzenie to zostało osiągnięte,
• w przypadku, gdy ubezpieczony skorzystał z prawa do urlopu wychowawczego przed upływem 12-miesięcznego okresu zatrudnienia u danego płatnika, przy ustalaniu podstawy wymiaru składek należy uwzględniać przeciętne miesięczne wynagrodzenie za pełne miesiące kalendarzowe ubezpieczenia uzyskane u danego płatnika,
• w przypadku, gdy urlop wychowawczy rozpoczął się przed upływem pełnego miesiąca kalendarzowego ubezpieczenia, do ustalenia podstawy wymiaru składek należy przyjąć wynagrodzenie, które ubezpieczony będący pracownikiem osiągnąłby, gdyby pracował pełny miesiąc kalendarzowy.

W pozostałym zakresie przy ustalaniu kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających urlop wychowawczy należy odpowiednio stosować wyjaśnienia zawarte w Komentarzu do ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa w zakresie dotyczącym ustalania podstawy wymiaru zasiłku chorobowego dla osób będących pracownikami (...)”.

Urlop wychowawczy u kilku pracodawców

Jak wyjaśnia ZUS, limit dotyczy też osób zatrudnionych w kilku miejscach pracy i przebywających na urlopach wychowawczych. Oczywiście każdy pracodawca powinien rozliczyć składki na ubezpieczenia społeczne na zasadach ogólnych – uwzględniając ograniczenie do kwoty 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia. Mimo to ZUS opłaci za ubezpieczonego składki obliczone od sumy podstaw wymiaru składek, łącznie nie większej niż kwota 60% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale.

W konsekwencji uznać należy, że za te osoby składka na ubezpieczenie zdrowotne powinna być rozliczana przez płatnika, u którego tytuł do ubezpieczenia z tytułu urlopu wychowawczego powstał najwcześniej. Jeżeli tytuły powstały równocześnie, składka powinna być rozliczana przez płatnika, który pierwszy dokonał zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, tj. przekazał pierwszy raport. O równoczesnym rozpoczęciu urlopu wychowawczego u kilku pracodawców i tym samym o konieczności rozliczania składki na ubezpieczenie zdrowotne przez jednego z nich ubezpieczony powinien poinformować płatników.