Urlop macierzyński od 1 stycznia 2010 r. - jak stosować nowe przepisy

1.    Od stycznia dodatkowy urlop macierzyński

Przede wszystkim od stycznia 2010 r. pracownicy będą mieli prawo do skorzystania z dodatkowej, fakultatywnej części urlopu macierzyńskiego. Nowy art. 182¹ Kodeksu pracy przewiduje, że dodatkowy urlop macierzyński wyniesie 6 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka i 8 tygodni w sytuacji, gdy przy jednym porodzie kobieta urodzi więcej niż jedno dziecko. Ponieważ jednak dodatkowy urlop wprowadzany jest etapami, od stycznia 2010 r. de facto z urlopu dodatkowego będzie już można korzystać, ale nie w pełnym wymiarze.

Urlop macierzyński dodatkowy
	Przy urodzeniu jednego dziecka	Przy urodzeniu więcej niż jednego dziecka
2010 r.	2 tygodnie	3 tygodnie
2011 r.	2 tygodnie	3 tygodnie
2012 r.	4 tygodnie	6 tygodni
2013 r	4 tygodnie	6 tygodni
2014 r.	6 tygodni	8 tygodni

Tak jak napisano powyżej ta część urlopu macierzyńskiego ma charakter nieobowiązkowy, a zatem od pracownika zależy, czy z niej skorzysta, czy też wróci do pracy. Jeśli pracownik zdecyduje się na wykorzystanie dodatkowej części urlopu macierzyńskiego nie musi zdecydować o udzieleniu całego przysługującego mu wymiaru - może wnioskować o udzielenie jedynie jego części. Tu jednak kryje się pułapka polegająca na tym, że zgodnie z przepisami, urlopu udziela się jednorazowo - a zatem nie będzie możliwości złożenia ponownego wniosku o pozostałą część dodatkowego urlopu macierzyńskiego.

Pracownica w pierwszej połowie stycznia kończy 20-tygodniowy urlop macierzyński. Do pracodawcy złożyła jednak wniosek o wykorzystanie tylko tygodnia dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Ponieważ dodatkowy urlop udzielany jest jednorazowo pracownica nie będzie mogła złożyć drugiego wniosku i pozostały tydzień fakultatywnego urlopu zostanie niewykorzystany.

Istotne jest również to, że urlop ten może być wykorzystany tylko bezpośrednio po urlopie macierzyńskim, a pracownica, która chce skorzystać z dodatkowej części urlopu musi złożyć stosowny wniosek do pracodawcy najpóźniej na siedem dni przed jego rozpoczęciem.

Z dodatkowego urlopu będzie mógł skorzystać również ojciec dziecka i to zarówno wtedy, gdy korzystał on z części obligatoryjnego urlopu niewykorzystanego przez matkę (po wykorzystaniu przez nią co najmniej 14 tygodni), jak i wtedy, gdy całą obowiązkową część urlopu wykorzystała matka.

Rodzice decydujący się na dodatkowy urlop mogą potraktować go jako powolny powrót do pracy. Będzie można go bowiem połączyć z pracą w wymiarze nieprzekraczającym pełnego wymiaru czasu pracy. Jeśli pracownik zdecyduje się na taki krok wówczas powinien na 7 dni przed przystąpieniem do pracy poinformować o tym pracodawcę.

NAJCZĘŚCIEJ ZADAWANE PYTANIA

Czy pracownica, która powróciła do pracy po urlopie macierzyńskim w grudniu, może złożyć wniosek o wykorzystanie od 1 stycznia urlopu dodatkowego?
Nie. Dodatkowy urlop musi być dzielony bezpośrednio po urlopie macierzyńskim. "Bezpośrednio" oznacza tyle, co "bez dnia przerwy". A zatem pracownik, który powrócił już do pracy nie będzie miał prawa do skorzystania z dodatkowej części urlopu.

Po 20-tygodniowym urlopie macierzyńskim, który skończy się w połowie grudnia pracownica korzysta z urlopu wypoczynkowego, który skończy się w styczniu. Czy może ona złożyć wniosek o dodatkowy urlop macierzyński?
Nie. Również w takiej sytuacji pracownica nie ma prawa do fakultatywnej części urlopu. Jest ona możliwa do wykorzystania tylko bezpośrednio po urlopie macierzyńskim, a nie po wykorzystaniu urlopu o innym charakterze. Dodatkowy urlop w praktyce będzie przysługiwał pracownikom, którzy w dniu wejścia w życie przepisu będą przebywali na urlopach macierzyńskich lub tym, którym urlop ten kończy się z ostatnim dniem grudnia.

Urlop macierzyński naszej pracownicy kończy się 4 stycznia. Kiedy musi ona złożyć wniosek do pracodawcy o dodatkowy urlop macierzyński?
Wniosek o wykorzystanie urlopu należy złożyć najpóźniej na 7 dni przed rozpoczęciem urlopu. A zatem jeśli ma być on rozpoczęty z dniem 5 stycznia wniosek należy złożyć najpóźniej w poniedziałek 28 grudnia.

Pracownica jest obecnie na urlopie macierzyńskim, który kończy się 31.12.2009 r., czy w takim przypadku od 01.01.2010 r. może skorzystać z dodatkowego urlopu macierzyńskiego?
Tak. W prawie nie ma obowiązku by pracownik chcący skorzystać z dodatkowej części urlopu musiał przebywać na urlopie macierzyńskim w dniu wejścia w życie przepisów. Ważne jest, aby urlop macierzyński dodatkowy udzielony był bezpośrednio po urlopie obowiązkowym.

Pracownica złożyła z 7-dniowym wyprzedzeniem wniosek o wykorzystanie dodatkowego urlopu macierzyńskiego w wymiarze 1 tygodnia, po czym przedłożyła kolejny wniosek o przedłużenie tego urlopu o kolejny tydzień. Czy jest on dla pracodawcy wiążący?
Nie. Urlopu dodatkowego udziela się jednorazowo. Dlatego składając wniosek pracownik powinien przemyśleć, w jakim wymiarze chce go wykorzystać biorąc pod wagę, że ani przedłużanie ani dzielenie tego urlopu jest niedopuszczalne.

2.    Dodatkowy urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego

Do tej pory rodzice, którzy:

• przyjęli dziecko na wychowanie i wystąpili do sądu opiekuńczego z wnioskiem o wszczęcie postępowania w sprawie przysposobienia dziecka lub
• przyjęli dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza (z wyjątkiem rodzin zastępczych zawodowych niespokrewnionych z dzieckiem) -

- mieli prawo do skorzystania z urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, który wynosił od 20 do 37 tygodni - w zależności od liczby dzieci przyjętych na wychowanie (wyjątkowo 9-tygodniowy). Od stycznia takie osoby - podobnie jak zwykli rodzice - również będą mogły skorzystać z dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Jego wymiar przedstawia tabela poniżej.

Dodatkowy urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego
	Przyjęcie jednego dziecka	Przyjęcie dwojga i więcej dzieci	Przyjęcie dziecka do 7 roku życia lub do 10 roku życia
2010r.	2 tygodnie	3 tygodnie	1 tydzień
2011r	2 tygodnie	3 tygodnie	1 tydzień
2012r.	4 tygodnie	6 tygodni	2 tygodnie
2013r.	4 tygodnie	6 tygodni	2 tygodnie
2014r.	6 tygodni	8 tygodni	3 tygodnie

Zasady udzielania dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego są takie same jak w przypadku dodatkowego urlopu macierzyńskiego.

Na takich samych zasadach jak pozostali rodzice również rodzice przyjmujący na wychowanie dziecko mogą łączyć urlop dodatkowy z pracą zarobkową.

3.    Od stycznia pracownikowi-ojcu przysługuje urlop "tacierzyński"

Z początkiem nowego roku wchodzi w życie także przepis wprowadzający urlop ojcowski, którego wymiar wynosi 2 tygodnie. I w tym przypadku jednak nie od razu będzie można skorzystać z pełnego wymiaru. W 2010 r. urlop ten będzie dość krótki i wyniesie 1 tydzień.

Urlop ojcowski
2010 r.	1 tydzień
2011 r.	1 tydzień
2012 r.	2 tygodnie

Z tego urlopu ojciec dziecka może skorzystać do ukończenia przez nie 12 miesięcy. Nie ma zatem obowiązku, aby urlop wykorzystany był bezpośrednio po urlopie macierzyńskim.

Pracownik korzystał z części urlopu macierzyńskiego niewykorzystanego przez matkę w wymiarze 6 tygodni (14 z 20 tygodni urlopu wykorzystała matka). Ta część urlopu skończy się w połowie stycznia. Ojciec dziecka wykorzysta jeszcze dodatkowy (faklatywny) urlop macierzyński w wymiarze 2 tygodni, który zakończy się z końcem stycznia. Z urlopu ojcowskiego będzie chciał skorzystać jednak dopiero na początku marca. Sytuacja taka jest dopuszczalna.

Pracownica wykorzystała 20 tygodni urlopu macierzyńskiego, który kończy się w połowie lutego 2010 r. Następnie skorzysta z 2 tygodni urlopu fakultatywnego. Ojciec dziecka chce skorzystać z urlopu ojcowskiego dopiero w maju 2010 r. Jest to zgodne z przepisami.

Ważną informacją jest to, że urlop ojcowski może być wykorzystany w tym samym czasie, w którym z urlopu (obligatoryjnego macierzyńskiego lub dodatkowego, czy wychowawczego) korzysta matka dziecka.

W okresie korzystania z dodatkowego urlopu macierzyńskiego oraz z urlopu ojcowskiego pracownicy chronieni są przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy o pracę na zasadach określonych w art. 177 Kodeksu pracy! Ochroną taką nie zostali objęci natomiast pracownicy korzystający z urlopów dodatkowych na warunkach urlopu macierzyńskiego. W 2010 r. to się zmieni. Aktualnie  na podpis Prezydenta czeka bowiem nowelizacja Kodeksu pracy, która przewiduje, przewiduje objęcie również tych rodziców ochroną wynikającą z art. 177 Kodeksu pracy.