Pracodawca jest obowiązany zwolnić pracownika od pracy, jeżeli taki obowiązek wynika z Kodeksu pracy, z przepisów wykonawczych do Kodeksu pracy albo z innych przepisów prawa (§ 4 rozporządzenia MPiPS z 15.5.1996 r. w sprawie usprawiedliwiania nieobecności pracownika oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy, Dz.U. Nr 60, poz. 281). Poniższa lista kontrolna przedstawia obowiązkowe przypadki zwolnienia pracowników od pracy ze wskazaniem ich wymiaru, podstawy prawnej, oraz określeniem zachowania prawa do wynagrodzenia.