Możliwość zwolnienia z pracy pracownika, który oczekuje na przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego

Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 53 k.p. w przypadku, gdy pracownik wystąpił do ZUS o przyznanie mu świadczenia rehabilitacyjnego jest możliwe, ale ryzykowne.

Kiedy można zwolnic pracownika z powodu długotrwałej choroby?

Pracodawca może rozwiązać z pracownikiem umowę o pracę bez wypowiedzenia w przypadku, gdy jest on nieobecny w pracy z powodu choroby trwającej przez okres dłuższy niż określony w art. 53 k.p. W myśl tego przepisu pracodawca może rozwiązać umowę o pracę w trybie natychmiastowym, jeżeli niezdolność pracownika do pracy wskutek choroby trwała :

• dłużej niż 3 miesiące, gdy pracownik był zatrudniony u tego pracodawcy mniej niż 6 miesięcy, lub
• dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące - gdy pracownik był zatrudniony u tego pracodawcy, co najmniej 6 miesięcy lub jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową.

Jak wynika z powyższego długość okresu, przez który nie można rozwiązać umowy o pracę z pracownikiem nieobecnym z powodu choroby, zależy przede wszystkim od stażu pracownika u danego pracodawcy oraz od tego, czy przyczyną jego niezdolności do pracy był wypadek przy pracy, choroba zawodowa czy też inne okoliczności. Zasadą jest, że im dłuższy staż pracy, tym dłuższy też jest okres ochrony pracownika. Podobnie, jeśli niezdolność do pracy powstała wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, to pracownik niezależnie od stażu pracy korzysta z dłuższego okresu ochronnego. Warto przy tym zaznaczyć, że zgodnie z art. 53 § 4 k.p. do okresu zatrudnienia u danego pracodawcy wlicza się pracownikowi także okres zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy, jeżeli zmiana pracodawcy nastąpiła na skutek przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę oraz w innych przypadkach, gdy z mocy odrębnych przepisów pracodawca jest następcą prawnym w stosunkach pracy ( np. na podstawie ustawy o komercjalizacji i prywatyzacji ).

Należy pamiętać, że zasiłek chorobowy przysługuje przez okres trwania niezdolności do pracy z powodu choroby lub niemożności wykonywania pracy z przyczyn określonych w art. 6 ust. 2 - nie dłużej jednak niż przez 182 dni, a jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana gruźlicą lub występuje w trakcie ciąży - nie dłużej niż przez 270 dni. Nadto do okresu zasiłkowego wlicza się okresy poprzedniej niezdolności do pracy, spowodowanej tą samą chorobą, jeżeli przerwa pomiędzy ustaniem poprzedniej a powstaniem ponownej niezdolności do pracy nie przekraczała 60 dni.

Jednakże ze sformułowania zawartego w art. 53 § 1 pkt. 1 lit. b. „łączny okres pobierania wynagrodzenia i zasiłku” nie można wysunąć wniosku, że pracownik niezdolny do pracy z powodu choroby, nie może być zwolniony przez okres wypłaty wynagrodzenia oraz dodany do tego dalszy czas pobierania zasiłku chorobowego. Okresów tych bowiem się nie sumuje, co wynika z faktu, że do okresu zasiłkowego wlicza się okresy pobierania wynagrodzenia w czasie choroby.

Okres pobierania świadczenia rehabilitacyjnego uwzględnia się przez pierwsze 3 miesiące

Obowiązek uwzględniania okresu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące, jest rozwiązaniem wprowadzonym przez ustawę z dnia 17 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.u. z 2005 nr 10 poz.71). Istotne jest jednak, że dolicza się tu tylko okres pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące. Natomiast nie wlicza się dalszego okresu pobierania świadczenia rehabilitacyjnego, które może trwać 12 miesięcy.

Jeśli pracownik oczekuje na świadczenie rehabilitacyjne zwolnienie jest ryzykowne

Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 53 k.p. w przypadku, gdy pracownik wystąpił do ZUS o przyznanie mu świadczenia rehabilitacyjnego jest możliwe, ale ryzykowne. Jeśli pracownik otrzyma korzystną decyzję ZUS (uzyska świadczenie), rozwiązanie umowy o pracę zostanie uznane przez sąd pracy za wadliwe. Taki pracownik będzie bowiem nadal w okresie ochronnym wynikającym z art. 53 § 1 pkt. 1 lit. b. k.p pomimo tego, że samo świadczenie otrzyma z opóźnieniem. Najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest zatem poczekanie na rozstrzygnięcie sprawy odnośnie świadczenia rehabilitacyjnego.

Nie można żądać dokumentów natychmiast

Zdaniem SN pracodawca nie może żądać, aby pracownik niezwłocznie po wyczerpaniu okresu zasiłkowego "udokumentował" , że przysługuje mu prawo do świadczenia rehabilitacyjnego. Ochrona stosunku pracy pracownika niezdolnego do pracy wskutek choroby obejmuje okres pierwszych trzech miesięcy pobierania świadczenia rehabilitacyjnego, choćby pracownik nie mógł wobec pracodawcy wykazać korzystania z tego świadczenia bezpośrednio po okresie pobierania zasiłku chorobowego.(wyrok SN z 6.4.2007 r., sygn. II PK 263/06, OSNIAPiUS, rok 2008, Nr 9-10, poz. 128, str. 373)

Jeśli jednak pracodawca zdecyduje się zaryzykować i rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, to umowa rozwiąże się z datą otrzymania przez pracownika oświadczenia pracodawcy o rozwiązaniu umowy i datę tą należy wskazać w świadectwie pracy. Podobnie wypowiadał się w tym zakresie także Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z 9 września 1999 r. (III ZP 5/99 Pr. Pracy z 1999 nr 11 s. 31).

Podkreślić należy, ze art. 53 k.p. przewiduje tylko uprawnienie pracodawcy, a nie obowiązek rozwiązania umowy o pracę, zatem może on z tego prawa nie skorzystać lub np. złożyć pracownikowi wypowiedzenie umowy o pracę z powodu jego długotrwałej nieobecności w pracy dezorganizującej funkcjonowanie firmy.