Sytuacja pracownika tymczasowego w zakresie korzystania ze świadczeń ZFŚS, obowiązek utworzenia Funduszu przez agencję pracy tymczasowej oraz konieczność tworzenia rad pracowników w takiej agencji

Agencja pracy tymczasowej musi stosować przepisy ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Natomiast wybory do rady pracowników przeprowadza się na wniosek załogi.

1.    Agnacja pracy tymczasowej musi stosować przepisy o ZFŚS

Agencja pracy tymczasowej, jak każdy pracodawca, ma obowiązek stosować się do przepisów ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 1996 r. Nr 70, poz. 335 ze zm.). Zgodnie z nimi obowiązek tworzenia ZFŚS mają pracodawcy, którzy 1 stycznia danego roku zatrudniają co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty. Mniejsi pracodawcy (zatrudniający 1 stycznia danego roku zatrudniają mniej niż 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty), w zakresie prowadzenia działalności socjalnej mają 2 możliwości: mogą tworzyć ZFŚS na zasadach ogólnych lub wypłacać świadczenie urlopowe – nie ma jednak takiego obowiązku.

2.    Można zrezygnować z tworzenia funduszu

W związku z zastosowaniem ww. ustawy każdy pracodawca, także agencja pracy tymczasowej, może się ona zwolnić z obowiązku tworzenia funduszu w trybie przewidzianym w powołanej ustawie. Agencja pracy tymczasowej, która 1 stycznia danego roku kalendarzowego zatrudniała co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty – może w układzie zbiorowym pracy (gdyby u niej obowiązywał) lub w regulaminie wynagradzania wprowadzić regulację, w myśl której nie będzie w ogóle tworzyć zakładowego funduszu albo zmniejszy odpis na ZFŚS i przeznaczy go tylko na niektóre świadczenia socjalne, np. na dofinansowywanie przedszkoli dzieci pracowników stałych tej agencji i tymczasowych. Ponieważ w agencji pracy tymczasowej zazwyczaj nie działają zakładowe organizacje związkowe, takie postanowienie musi być podpisane przez pracownika wybranego przez załogę (pracowników stałych i tymczasowych) do reprezentowania ich interesów. Ustawa o ZFŚS wymaga bowiem uzgodnienia z przedstawicielem pracowników takiego zwolnienia się z ustawowego obowiązku (art. 3 ust 1 i art. 4 ustawy o ZFŚS).

Jeżeli agencja nie ma obowiązku tworzenia regulaminu wynagradzania (musiałaby być bardzo mała, mieć mniej niż 20 pracowników stałych i tymczasowych, bez przeliczania na etaty) – wtedy informację w sprawie nietworzenia ZFŚS i niewypłacania świadczenia urlopowego jej szef miałby obowiązek przekazać pracownikom do końca stycznia, w sposób w firmie przyjęty.

3.    Skomplikowana sytuacja pracownika tymczasowego

Pracownicy tymczasowi podlegają nie tylko agencji pracy tymczasowej, ale też pracodawcy-użytkownikowi. Czasem zdarza się, że pracodawcy-użytkownicy, którzy często korzystają z pracy pracowników tymczasowych, uwzględniają ich np. gdy rozdają paczki świąteczne swoim pracownikom. Jest to możliwe (choć niekonieczne), gdyż zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy o ZFŚS — osobami uprawnionymi do korzystania z funduszu są nie tylko: pracownicy i ich rodziny, emeryci i renciści — byli pracownicy i ich rodziny, ale także inne osoby, którym pracodawca przyznał, w regulaminie zakładowego funduszu świadczeń socjalnych — prawo korzystania z tych świadczeń. W takim wypadku na pracowników tymczasowych pracodawca-użytkownik nie robi odpisu na ZFŚS. Sytuacja pracownika zależy więc od tego, czy agencja pracy tymczasowej tworzy zakładowy fundusz świadczeń socjalnych oraz od tego, czy pracodawca użytkownik uznał – w regulaminie zakładowego funduszu — pracowników tymczasowych za osoby uprawnione do korzystania ze świadczeń socjalnych przyznawanych w jego firmie, na podstawie tego regulaminu. Sytuację pracownika tymczasowego może obrazować tabela:

4.    Wybory do rady pracowników przeprowadza się na wniosek załogi

Z obowiązkiem tworzenia rady pracowników jest prościej. Żaden pracodawca, w tym agencja pracy tymczasowej, nie ma obowiązku sam z siebie tworzyć takiej rady (nawet jeśli zatrudnia dużo więcej niż 50 pracowników). Musi w tym przedmiocie czekać na inicjatywę swojej załogi. Wybory członków rady pracowników pracodawca organizuje bowiem dopiero na pisemny wniosek grupy co najmniej 10% pracowników.

Obowiązkiem pracodawcy (także agencji pracy tymczasowej) jest natomiast to, żeby po osiągnięciu wielkości zatrudnienia (co najmniej 50 pracowników), niezwłocznie podał tę informację do wiadomości pracowników w sposób przyjęty u niego (tak, żeby i pracownicy tymczasowi mogli się o tym dowiedzieć, mimo że wykonują swoją pracę poza agencją). Wynika to z art. 7 ust. 5 powołanej ustawy.

Duża rotacja pracowników nie będzie również problemem, gdyby jednak doszło do wyboru rady pracowników (np. z inicjatywy stałych pracowników agencji). Przepis art. 11 ustawy o informowaniu pracowników i przeprowadzaniu z nimi konsultacji stanowi bowiem, że zmniejszenie się liczby zatrudnionych pracowników poniżej 50 osób nie powoduje skrócenia kadencji rady pracowników. Nie ma więc ryzyka, że – ze względu na rotację pracowników — w agencji pracy tymczasowej „ciągle” będą trwały wybory rady pracowników.