Złożenie wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy w trakcie trwania urlopu wychowawczego a bieg 12-miesięcznego okresu ochronnego

Ochrona zatrudnienia pracownicy trwa od dnia złożenia wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy, nie dłużej jednak niż przez łączny okres 12 miesięcy. Nie ma wymogu, aby wniosek ten był złożony bezpośrednio po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego.

1.Pracownik objęty jest ochroną od dnia złożenia wniosku

Przepisy prawa pracy chronią zatrudnienie osób uprawnionych do urlopu wychowawczego decydujących się na obniżenie wymiaru swego czasu pracy. Według bowiem art. 1867 k.p. pracownik uprawniony do urlopu wychowawczego może złożyć pracodawcy wniosek o obniżenie jego wymiaru czasu pracy do wymiaru nie niższego niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy w okresie, w którym mógłby korzystać z takiego urlopu. Pracodawca ma takim przypadku obowiązek uwzględnić wniosek pracownika i obniżyć jego wymiaru czasu pracy. Ma to istotne konsekwencje dla ochrony zatrudnienia pracownika, gdyż według art. 1868§1 k.p. pracodawca nie może wypowiedzieć ani rozwiązać umowy o pracę w okresie od dnia złożenia przez pracownika uprawnionego do urlopu wychowawczego wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy, nie dłużej jednak niż przez łączny okres 12 miesięcy. Zatem ochrona ta rozpoczyna się od dnia złożenia przez pracownika wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy i trwa:

• do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy, ale
• nie dłużej niż przez łączny okres 12 miesięcy.

Nie mają przy tym znaczenia dla początkowego biegu 12-miesięcznej ochrony, termin składania wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy na podstawie omawianego przepisu ani okoliczności towarzyszące jego składaniu (a zatem czy pracownik w momencie jego składania przebywa na urlopie wychowawczym, wypoczynkowym itp.). Zawsze termin ochronny liczymy od dnia złożenia wniosku.

Dla liczenia 12-miesięcznego terminu znaczenie ma data złożenia wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy, który prawidłowo powinien być złożony na dwa tygodnie wcześniej. Jeśli pracownik składa wniosek np. kilka tygodni przed faktycznym skorzystaniem z pracy w niepełnym wymiarze, wskazując we wniosku tę dużo późniejszą datę, to jest wówczas objęty ochroną od dnia złożenia wniosku, mimo że dużo później zaczynał pracę niepełnowymiarową (A. Malinowski, Urlopy pracownicze. Komentarz, Warszawa 2010 r.).

A zatem pracownica, o której mowa w pytaniu, objęta jest ochroną przed rozwiązaniem umowy od dnia złożenia wniosku przez okres 12 miesięcy – w przypadku wniosku, o którym mowa w pytaniu, będzie to cały wnioskowany przez nią okres.

2. Z ochrony może skorzystać pracownik uprawniony do urlopu wychowawczego

Nie ma wymogu, aby wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy był złożony bezpośrednio po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego czy wypoczynkowego. Pracownik może bowiem skorzystać z uprawnienia do obniżenia wymiaru czasu pracy przez cały okres, w którym mógłby korzystać z urlopu wychowawczego.

3.W okresie ochronnym tylko wyjątkowo może dojść do zwolnienia pracownika

Rozwiązanie przez pracodawcę umowy w czasie biegu 12-miesięcznego okresu ochronnego jest dopuszczalne tylko w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, a także gdy zachodzą przyczyny uzasadniające rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Zatem od dnia złożenia przez pracownika wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy jego stosunek pracy podlega szczególnej ochronie, znacznie ograniczającej możliwości rozwiązania z nim umowy o pracę. Gdy zaś pracodawca zdecydował się wbrew ww. przepisom zwolnić pracownika uprawnionego do urlopu wychowawczego, a ten złożyłby odwołanie do sądu pracy, to sąd z pewnością przywróciłby go do pracy lub zasądził na jego rzecz odszkodowanie.

Podkreślić jednak należy, że w razie złożenia przez pracownika wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy po dokonaniu czynności zmierzającej do rozwiązania umowy o pracę, umowa ta rozwiąże się w terminie wynikającym z tej czynności. Zatem złożenie przez pracownika wniosku w tym terminie nie uchroni go już przed rozwiązaniem umowy o pracę.